2.3. «Қазақтелеком» АҚ-ның стратегиялық инвестициялық жобалары

Жоба елдер арасындағы үкіметаралық келісім шеңберінде Ақтау (Қазақстан Республикасы) — Сумгаит (Әзірбайжан Республикасы) маршруты бойынша Каспий теңізінің түбі бойынша су астындағы талшықты-оптикалық байланыс желісін (ТОБЖ) салуға бағытталған.

Жобаны іске асыру Қазақстанның сандық инфрақұрылымдары мен халықаралық деректер беру желілері арасында тікелей қосылымды қамтамасыз ететін жоғары өткізу қабілеті бар жоғары жылдамдықты деректер беру арнасын құруды көздейді.

2025 жыл ішінде жобаның негізгі кезеңдері орындалды, барлық кабинеттік зерттеулер мен дайындық кезеңдері аяқталды. Су астындағы кабельді төсеу 2026 жылға жоспарланған.

Жоба мемлекеттік органдармен бірлесіп «Қолжетімді интернет» Ұлттық жобасы шеңберінде іске асырылады және Қазақстан Республикасының ауылдық және шекаралас өңірлерінде телекоммуникациялық инфрақұрылымды дамытуға бағытталған.

Жоба шеңберінде талшықты-оптикалық байланыс желілерін (ТОБЖ), сымсыз технологияларды (Wi-Fi) және спутниктік шешімдерді пайдалана отырып, елді мекендерді Интернет желісіне жоғары жылдамдықты қол жеткізумен қамтамасыз ету көзделген. Жоба ауылдық елді мекендер мен шекаралас инфрақұрылым нысандарын, оның ішінде халықаралық өткізу пункттерін қамтиды. Жалпы саны шамамен 1,2 млн адам тұратын 2 991 ауылдық елді мекенді, сондай-ақ шекаралас аумақтардағы 38 халықаралық өткізу пунктін қамту жоспарланған. Бұл ретте ТОБЖ-мен қамту 2 691 АЕМ-ді, Wi-Fi желілерімен қамту 565 АЕМ-ді, спутниктік желімен қамту 300 АЕМ-ді құрайды.

Жобаны іске асыру сандық сервистердің қолжетімділігін арттыруға, желі қамтуын кеңейтуге және өңірлерді әлеуметтік-экономикалық дамыту үшін жағдай жасауға бағытталған.

Жоба елдің ауылдық және шекаралас аумақтарының сандық инфрақұрылымын дамытады.

Жоба жасанды интеллект негізіндегі шешімдерді енгізуді және ауқымдауды қамтамасыз ету үшін Компанияның жоғары өнімді есептеуіш инфрақұрылымын дамытуға бағытталған. Жоба шеңберінде графикалық процессорлары (GPU) бар серверлерді өрістетуді, үлкен деректерді өңдеу және сақтау платформасын құруды, сондай-ақ бұлттық және талдау сервистерін дамытуды қоса алғанда, деректерді өңдеу орталықтарының қуаттарын кеңейту жүзеге асырылуда.

Жобаны іске асыру сыртқы клиенттерге (B2B және B2G) есептеуіш қуаттарды ұсынуды және Компанияның ішкі процестерін автоматтандыру, операциялық тиімділікті арттыру және сандық өнімдерді дамыту үшін ЖИ-технологияларды пайдалануды көздейді.

Жоба Қазақстан Республикасында цифрландыру мен жасанды интеллектіні дамытудың мемлекеттік күн тәртібі шеңберінде іске асырылады және AI-экономиканы дамыту үшін инфрақұрылымдық базаны қалыптастыруға бағытталған.

Жоба телекоммуникациялық инфрақұрылымды жаңғырту және Компанияның сандық қызметтерінің сапасын арттыру мақсатында бесінші буын (5G) ұялы байланыс желісін дамытуға және ауқымдауға бағытталған. Жоба шеңберінде 5G базалық станцияларын салу және дамыту, оның ішінде инфрақұрылымды бірге пайдалану, сондай-ақ қалалық және өнеркәсіптік аймақтарда желі қамтуын кеңейту жүзеге асырылуда. 5G желісін дамыту деректер беру жылдамдығының өсуіне, желі өткізу қабілетінің ұлғаюына және пайдаланушы тәжірибесінің жақсаруына ықпал етеді.

Жоба сонымен қатар 5G негізіндегі корпоративтік шешімдерді, оның ішінде өнеркәсіптік кәсіпорындар, көлік және қалалық сервистер үшін жеке желілерді (Private LTE/5G) дамытуды көздейді.

2023–2025 жж. МТС-пен инфрақұрылымды бірлесіп пайдалануды ескере отырып, 2 612 5G базалық станциясы салынды. 2026 ж. тағы 567 базалық станция салу жоспарланған.

Қазақстан әлемдік ұялы интернет жылдамдығы рейтингінде 8 позицияға көтеріліп, 49-орынды иеленді. 5G-құрылғылардың үлесі 50%-дан асады, олардың 73%-ы 5G желісін белсенді пайдаланады. Барлық дата-трафиктің 30%-ы бесінші буын желісіне келеді.

2025 ж. өнеркәсіптік кәсіпорындар, көлік және бейнебақылау жүйелері үшін 9 жеке LTE желілер жобасы және 1 5G жобасы іске асырылды.

Жоба Компанияның деректерді сақтау және өңдеу инфрақұрылымын дамыту мақсатында Қосшы қаласында (Ақмола облысы) TIER III деңгейіндегі коммерциялық деректерді өңдеу орталығын салуға бағытталған. Жобаны іске асыру клиенттердің серверлік жабдығын орналастыруға және бұлттық сервистерді дамытуға арналған жоғары сенімділік пен апаттан тұрақтылық деңгейі бар заманауи ДӨО құруды көздейді.

ДӨО мемлекеттік органдар мен корпоративтік клиенттер үшін георезервтеу қызметтерін, сондай-ақ жабдықтарды орналастыру (colocation) және бұлттық инфрақұрылым қызметтерін көрсету бойынша Компания мүмкіндіктерін кеңейтеді.

Жоба ДӨО қызметтерінің коммерциялық бағытын дамытуға, сандық сервистердің сенімділігін арттыруға және сандық және AI-шешімдерді одан әрі ауқымдау үшін технологиялық база құруға бағытталған.