4.4 Тұрақты даму саласындағы есеп: G аспектісі

Компанияда сатып алу рәсімдері мынадай сатып алу тәсілдерімен жүргізіледі: ашық тендер, бағалық ұсыныстар сұрау, бір көзден, ерекше тәртіп.

Компанияда өтінімдерді берудің автоматтандырылған жүйесі жұмысын жалғастырады («Қазақтелеком» АҚ сатып алуларды мониторингтеу). 2025 жылы «Мониторинг закупок» ақпараттық жүйесі негізінде «Smart жабдықтау» жобасын іске асыру шеңберінде «Шарттарды мониторингтеу» қосымша модулін әзірлеу табысты аяқталды. Әзірленген «Шарттарды мониторингтеу» модулі мынадай процестерді автоматтандырды:

• Компанияның барлық филиалдары бойынша шығыс шарттары (электрондық, қағаз, негізгі тәртіп) бойынша барлық деректерді жинау және шоғырландыру;
• Компанияның шығыс шарттарының жобаларын құру, келісу және бекіту процесі;
• Компанияның барлық шығыс шарттары бойынша есептілікті қалыптастыру мен деректерді талдау процесі;
• Компания шарттарын орталықтанған бақылау мен басқару процесі.

Отандық тауар өндірушілерді (ОТӨ) қолдауға бағытталған өзгерістер:

• преференциялар мен жеңілдіктер сатып алынатын тауардың нақты ОТӨ-ге берілді. Бұған дейін сатып алынатын тауарды өндірмейтін ОТӨ біртекті тауар өндіру болған жағдайда сатып алуларға қатыса алатын негізде болған өтініш-декларация алынып тасталды. Бұл жағдайда меншікті өндіріс емес тауарды немесе тапсырыс берушінің техникалық спецификациясына сәйкес келмейтін тауарды жеткізу фактілері мен елеулі тәуекелдері орын алды;
• жоспарлы-алдын алу жөндеуі бойынша жеткізушілер тауарды ОТӨ-ден сатып алуға міндеттелді (Қордың сатып алу веб-порталында (ЭСАЖ) ОТӨ-ден коммерциялық ұсыныстар болған жағдайда);
• шикізат құнының 10%-дан астам өсуі және/немесе тарифтер кезінде ОТӨ-мен келісімшарт сомасын қайта қарау мүмкін;
• сатып алынатын тауарды өндіретін мүгедектер ұйымдары ғана қамтамасыз ету (өтінім, аванс) енгізуден босатылады (бұған дейін мүгедек жеке кәсіпкерлер де босатылған);
• 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстандық тауар өндірушілер тізілімі (ҚТТ) енгізілді. ҚТТ Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің 2025 жылғы 27 тамыздағы бұйрығымен бекітілген Қазақстандық тауар өндірушілер тізілімін жүргізу қағидаларына сәйкес жүргізіледі. Отандық тауар өндіруші мәртебесін растаудың жалғыз көзі ретінде осы тізілімді пайдалануға толық көшу көзделген. Бұл ретте «СТ-KZ» нысанындағы тауар шығу тегі туралы сертификат пен индустриялық сертификат көрсетілген күннен бастап заңдық күшін жоғалтады және қолданылмауға тиіс. Жаңа ҚТТ ҚБК ТЖҚ кодтарын көздемейді; отандық тауар өндіруші мәртебесін растау өнеркәсіпті мемлекеттік ынталандыру саласындағы уәкілетті орган қалыптастыратын Бірыңғай тізілімнен алынған үзінді негізінде жүзеге асырылады.

Сатып алу рәсімдерін біріздендіру, сондай-ақ функция­лардың қайталануын болдырмау мақсатында 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қордың мүгедектер ұйымдары тізілімінің күші жойылды және мемлекеттік сатып алуларда қолданылатын мүгедектер ұйымдары тізілімі пайдаланылады. Бұл ретте сатып алынатын тауарлар өндірушілері болып табылатын мүгедектер ұйымдары арасында сатып алу жүргізу қағидаттары сақталған.

Электрондық дүкен (ЭД) арқылы сатып алуды дамытуға бағытталған өзгерістер:

1. сенімді бағдарламалық қамтамасыз ету мен электрондық өнеркәсіп өнімі тізіліміне (СБҚТ) енгізілген сатып алулар бағалық ұсыныстар сұрау тәсілінен сома бойынша шектеулерсіз ЭД-ке көшірілді. Бұл өзгерістердің қажеттілігі СБҚТ-дан сапасыз тауарлардың немесе меншікті өндіріс емес тауарлардың, оның ішінде бағалық ұсыныстар сұрау тәсілімен сатып алулар кезінде ықтимал жеткізушілерге қосымша біліктілік талаптарының болмауын ескере отырып, жеткізілуімен байланысты жүйелі проблемалармен негізделді. ҚР АИЦДМ ресми тәртіпте ЭД-ке СБҚТ-ны енгізуді қолдады;
2. ЭД-те сот шешімі болған жағдайда тауарларды сатып алу туралы жария оферта орындалмаған немесе тиісінше орындалмаған жағдайда Қордың Сенімсіз ықтимал жеткізушілер (жеткізушілер) тізбесіне енгізу көзделген. 2024–2025 жылдарда ЭД-те 39 734 тапсырыстың 2 638-і жеткізушілердің өз міндеттемелерін орындамауына байланысты бұзылды;
3. ЭД-те оферта қойылмаған сатып алулардан кейінгі офертаға қол қою мерзімдері мен одан кейінгі әрекеттер регламенттелді.

2025 жылы ЭСАЖ-ды Заңды және жеке тұлғалардың мемлекеттік дерекқорымен интеграциялауды іске асыруға байланысты ықтимал жеткізушілердің туыстары туралы мәліметтер ұсыну қажеттілігі алынып тасталды.

ЭСАЖ-дан басқа Қазақстан Республикасының Бірыңғай сатып алу платформасы енгізілді. 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап мақсаттарының бірі реттелетін сатып алулардың барлық түрлерін біріктіретін: мемлекеттік сатып алуларды, квазимемлекеттік сектор субъектілерінің сатып алуларын, Қор сатып алуларын, сондай-ақ өзге де сатып алу түрлерін біріктіретін бірыңғай сатып алу платформасын құру болған Қазақстан Республикасының жаңа «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңы қолданысқа енгізілді. Бірыңғай сатып алу платформасы «Электрондық қаржы орталығы» АҚ базасында құрылған және goszakup.gov.kz, zakup.sk.kz және mitwork.kz қолданыстағы жүйелерімен, сондай-ақ 20-дан астам мемлекеттік ақпараттық жүйелермен интеграцияланған. Бірыңғай платформаны іске қосу реттелетін сатып алулардың барлық түрлеріне ашық, ыңғайлы әрі бірыңғай қол жеткізуді қамтамасыз етті. Global Data Barometer халықаралық зерттеуіне сәйкес Қазақстанның сатып алу жүйесі әлемде қолжетімділік пен ашықтық деңгейі бойынша 3-орынды иеленді.

«Қазақтелеком» АҚ қызметі Компанияның қоршаған ортаны қорғау, өндірістік қауіпсіздік пен адам құқықтарын сақтау саласындағы талаптарына сәйкес келетін жеткізушілерді іріктеуге ұмтылады.